Hồi ức sau 34 năm Thống Nhất

HỒI ỨC SAU 34 NĂM THỐNG NHẤT

(Viết tặng bạn Lý, bạn Hoàng, Yến.)

Sau ngày thống nhất đất nước, cuộc sống có nhiều sự xáo trộn. Tư duy con người cũng thay đổi, nhất là đối với lớp trẻ đôi mươi chúng tôi. Còn người già thì ra sức bảo vệ lối sống, tập tục xưa cũ đến mức trở thành lập dị.

Chúng tôi, những kẻ sinh bất phùng thời đã ra đời và trưởng thành từ thời điểm tranh tối, tranh sáng ấy. Lúc bấy giờ tôi đang học lớp 12, chuẩn bị thi tú tài với biết bao hoài bão cho tương lai. Ngày 30/4/75, Miền Nam hoàn toàn giải phóng cũng là dấu kết thúc những hoài bão ấy!

Lớp trẻ chúng tôi lục tục lên đường đi xây dựng quê hương tại các công trường Buôn Trấp, Buôn Triết, Buôn Ja Wầm, Ea Kao… Riêng tôi, nhờ “lý lịch trong sạch” được trúng tuyển NVQS.

Lính thời bình nên nhiệm vụ tương đối nhàn hạ. Những lúc rỗi, thích ngồi viết lách đôi chút bị phê bình là tư tưởng tiểu tư sản.

Không! Tư tưởng chúng tôi khó xác định lắm: có lúc hoài cổ như Bà Huyện Thanh Quan, có lúc bất cần đời như Trần Tế Xương, lắm lúc muốn an phận thủ thường như Nguyễn Khuyến, lại có lúc muốn tung hoành ngang dọc như Nguyễn Công Trứ,…

Tôi có anh bạn sống thực dụng hơn. Nhờ mã ngoài hào hoa, kết hợp với chút kinh nghiệm trường đời, anh sớm chinh phục được cô bạn gái có lẽ là hoa khôi công trường. Hai trái tim cháy bỏng đam mê nhanh chóng kết thành một tình yêu son sắt, bất diệt.

Mối tình được cả công trường tán dương, cổ vũ. Thế nhưng, gia đình hai bên lại phản đối kịch liệt. Hai thế hệ già trẻ khó cảm thông, khó hoà hợp. Anh chị quyết định cùng nhau chung sống. Cha mẹ hai bên cương quyết chối từ… Một bé trai chào đời. Hạnh phúc trào dâng cùng những khó khăn vật chất nảy sinh. Tinh thần anh chị bấn loạn. Công trường không có chế độ trợ cấp, không có tiêu chuẩn cho cháu bé. Bạn bè cùng hoàn cảnh như nhau, chẳng ai có gì để giúp. Đổ vỡ!... Ly tán!...

Giờ gặp lại anh chị. Mỗi người một gia đình riêng. Chẳng ai có hạnh phúc. Cháu bé giờ đã trưởng thành. Cháu nghĩ gì, tôi không dám hỏi.

Một anh bạn khác cũng hoàn cảnh tương tự. Đứng trước cuộc sống vô vàn khó khăn, anh quay về bám víu gia đình để có điều kiện lén lút chu cấp cho vợ con. Nghiệt ngã thay! Ít lâu sau đó anh lâm bệnh nặng rồi qua đời. Hôm đám tang anh, người ta thấy một phụ nữ trẻ, rũ rượi ôm đứa bé, bám theo quan tài anh. Ai cũng bảo đứa bé giống anh như đúc. Chỉ tiếc rằng cháu chưa đủ lớn để khoác lên mình một mảnh khăn sô cho tròn chữ hiếu. Vì anh chính là bố cháu.

Chuyện của tôi thì dễ thở hơn. Lúc đầu gia đình cũng răn đe, ngăn cấm. Nhưng cuối cùng, miễn cưỡng chấp nhận với điều kiện chỉ hợp thức hoá về tôn giáo và thủ tục pháp lý. Nhờ vậy cuộc sống riêng của chúng tôi thuận buồm xuôi gió.

Cho đến một ngày, ngày con trai đầu tôi vừa tròn 25 tuổi, tôi nhận được giấy báo mời giải quyết ly hôn. Sững sờ đến tột độ khi phải nhận quyết định ly hôn với một lý do vu vơ: không hợp nhau!?. Vậy là tan đàn, xẻ nghé…

Thời gian qua mau thật! Thế mà đã 34 năm. NGÀY ẤY – BÂY GIỜ – khác xa nhau quá. Lớp người già đã ra đi gần hết. Số còn lại chỉ vài người đang sống dựa vào con cái. Lớp trẻ chúng tôi, nay đã lên ông, lên bà với thiên hạ cả rồi. Tư tưởng chúng tôi bây giờ lại bị phê bình là lạc hậu, gia trưởng, phong kiến…

Cho dù mọi người đánh giá thế nào mặc kệ. Chúng tôi, những kẻ sinh bất phùng thời nhưng vẫn tự hào là chưa bao giờ chịu khuất phục trước gian nan. Tất cả bầu nhiệt huyết của tuổi thanh xuân chúng tôi đã dâng trọn cho đất nước. Sản phẩm của xã hội hôm nay chắc chắn vẫn còn lưu giữ chút vị mặn nồng từ những giọt mồ hôi đã lăn dài trên má chúng tôi ngày ấy. Tuy nhiên, những câu chuyện, những mảnh đời tôi vừa nhắc đến dường như đã trở thành Chuyện Cổ Tích!!!

Binhbalme, 30-4-2008