Có những điều trong cuộc sống người ta có thể mặc cả: danh vọng, quyền lực, tiền bạc, địa vị, thậm chí cả tình cảm. Nhưng có một điều không bao giờ được phép đem ra thương lượng, đó là chân lý.
Tin Mừng hôm nay kể lại cái chết bi tráng của Gioan Tẩy Giả. Cái chết ấy không phải vì ông làm điều ác, cũng không phải vì ông chống đối triều đình, nhưng chỉ vì ông dám nói một câu rất ngắn: "Nhà vua không được lấy bà ấy làm vợ." Một câu nói đơn sơ, nhưng là tiếng nói của lương tâm, của Lề Luật Thiên Chúa, của chân lý.
Gioan biết rõ hậu quả của lời mình nói. Ông biết Hêrôđê có quyền bỏ tù, thậm chí giết mình. Nhưng nếu sự thật phải im lặng chỉ vì sợ hãi, thì sự thật ấy không còn là sự thật nữa. Chân lý chỉ thực sự là chân lý khi người ta sẵn sàng trả giá để bảo vệ nó.
Trái lại, Hêrôđê là hình ảnh của một con người đánh mất tự do nội tâm. Ông biết Gioan là người công chính, biết việc giết ông là sai, "vua lo buồn", nhưng lại không đủ can đảm để sửa sai. Một lời thề nông nổi, một chút sĩ diện trước bàn tiệc, một áp lực từ đám đông đã khiến ông chém đầu một vị ngôn sứ. Không phải Hêrôđê không biết chân lý; ông chỉ không đủ dũng khí để sống theo chân lý.
Đó vẫn là bi kịch của con người hôm nay. Nhiều người biết điều đúng nhưng không dám nói. Biết điều sai nhưng vẫn im lặng. Biết gian dối nhưng vẫn ký tên. Biết bất công nhưng vẫn đồng lõa. Không phải vì họ không nhận ra sự thật, mà vì họ sợ mất lợi ích, sợ mất vị trí, sợ mất các mối quan hệ. Dần dần, sự im lặng trước điều sai trở thành thói quen, và lương tâm cũng bị bẻ cong theo những tính toán cá nhân.
Nhưng chân lý có một sức mạnh kỳ lạ. Người ta có thể chặt đầu Gioan, nhưng không thể chặt đầu chân lý. Người ta có thể bịt miệng một ngôn sứ, nhưng không thể bịt miệng Thiên Chúa. Sau cái chết của Gioan, chính Đức Giêsu tiếp tục công bố cùng một chân lý ấy, và rồi Người cũng bước lên thập giá. Cuối cùng, không phải Hêrôđê hay những kẻ quyền thế được nhớ đến vì chiến thắng, mà Gioan được nhớ đến như vị chứng nhân trung thành. Quyền lực chỉ tồn tại một thời; chân lý tồn tại muôn đời.
Người Kitô hữu được mời gọi không chỉ biết chân lý, nhưng còn làm chứng cho chân lý. Đôi khi việc làm chứng ấy không đòi đổ máu như Gioan, nhưng đòi phải chấp nhận thiệt thòi, bị hiểu lầm, mất lợi ích hoặc cô đơn vì không chịu thỏa hiệp với điều sai. Chính trong những lựa chọn nhỏ mỗi ngày, đức tin được chứng minh bằng lòng trung thành với sự thật.
Có một nghịch lý rất đẹp: người mất đầu vì chân lý lại giữ được phẩm giá; còn kẻ giữ được ngai vàng bằng cách chối bỏ chân lý thì đánh mất chính mình. Bởi lẽ, chân lý có thể bị chống đối, có thể bị bách hại, nhưng không bao giờ bị bẻ gãy. Chỉ có con người là có thể gãy đổ khi từ chối đứng về phía chân lý.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan