Chuyện đời Đỏ - Đen (F19)

Chuyện đời Đỏ - Đen (F19)

Sau tiệc mừng, bọn thằng Đỏ, thằng Đen được nghỉ phép 15 ngày theo chế độ. Có nghĩa là Nhà nước sẽ thanh toán mọi chi phí tàu xe, nhà nghỉ,… nếu có chứng từ gốc. Xét về yếu tố này, XHCN thật tuyệt vời!

Tuy nhiên, mua được chiếc vé xe đi Sàigòn hoặc Nha Trang thật là nhiêu khê, vất vả. Bộ phim “Chuyến xe bão táp” của đạo diễn Trần Vũ và Trần Phương, công chiếu năm 1978, chưa lột tả hết những “bão táp” trên xa lộ của thời bấy giờ. Riêng, nhà nghỉ thì dễ thở hơn. Ưu tiên cho những cặp đôi có giấy chứng nhận kết hôn, được nằm chung một giường trong căn phòng tập thể. Tối hôm đó, thằng Đen với thằng Đỏ chung một giường. Thúy Mai và nhỏ Tâm chung một giường. Đi đường mệt, đứa nào cũng lăn ra ngáy ro ro, quên hết mọi chuyện trên đời.

…
Cuộc đời như là chiêm bao.
Cơn vui thoáng qua đã mất
Em ơi tuổi Xuân đâu có bao nhiêu.

Ngày vui qua mau. Cuộc đời không như là chiêm bao. Cuộc đời đôi lúc quá phũ phàng. Thằng Đỏ trở về thực tại, đối diện với gia đình, với dòng tộc, với xóm làng. Không ai chấp nhận chuyện hôn nhân của nó. Tất cả đều lên án. Một bản án gay gắt mà thằng Đỏ chưa từng biết đến. Thằng Đỏ không ngờ, Ba nó lại nghiêm khắc với nó đến thế! Tâm trạng thằng Đỏ chơi vơi, rối bời.

Ở công trường, vợ chồng thằng Đỏ được ra ở riêng. “Nhà” của nó chung vách phên với sam trại C3 và C4, trống hơ trống hoác. Nó tìm cách che chắn, nhưng chỉ tạm bợ, qua loa.

Thằng Đỏ nghĩ đến tương lai. Cuộc sống cứ mãi thế này sao? Chẳng lẽ chôn chặt đời mình với công trường nắng bụi mưa lầy? Rồi đến đời con cái, chúng sẽ ra sao trong khu rừng hoang vu này? Chưa bao giờ thằng Đỏ phải suy tính, đắn đo nhiều đến thế. Nó quyết định trở về với gia đình. Vì đó là nơi duy nhất nó có thể bám víu.

Vợ thằng Đỏ đã có những triệu chứng lạ: buồn nôn, mệt mỏi, chán ăn, nhức đầu, chóng mặt,… Chị Mừng y tá nói, đó là dấu hiệu ốm nghén. Trạm y tế công trường chỉ chăm sóc những bệnh thông thường, không ai có chuyên môn về sản khoa.

Thằng Đỏ về cầu cứu Mẹ. Mẹ thuyết phục Ba. Cuối cùng Ba cũng nguôi ngoai, trình Cha xứ cho vợ nó học Đạo. Ngày rửa tội và lễ cưới, Ba nó làm mâm cơm, gọi là mừng gia đình có thêm thành viên mới.

…
Thằng Đỏ phục viên về địa phương với tấm giấy chứng nhận hoàn thành xuất sắc NVQS, được hưởng chế độ ưu đãi; được cấp đất thổ cư và miễn công tác XHCN 1 năm. Lúc bấy giờ, chính sách Nhà nước đã có phần thoáng hơn trước. Bãi bỏ tập đoàn. HTX nông nghiệp chia đất, khoán sản phẩm cho dân.

Những ngày nhàn rỗi, thằng Đỏ vào rừng chặt cây, chặt tre nứa, cắt tranh chuẩn bị làm nhà. Căn nhà đầu tiên của nó, dựng theo kiểu giàn mướp, mái lợp tranh, vách phên. So với sam trại ở công trường Ea Kao, nhà của nó đẹp hơn, vững chãi hơn.

Ngày ra riêng về ở nhà mới, thằng Đỏ đãi bạn bè món rùa (cua đinh) nấu mẻ. Chú rùa bắt được từ hồi đi cắt tranh, nấu chung với củ chuối, vậy mà ngon. Mấy thằng bạn còn nhắc mãi, tới giờ.

Hồi đó, cuộc sống không sung túc, nhưng an nhàn. Hết mùa nương rẫy, lại rủ nhau vào rừng cưa gỗ, xẻ ván thay dần vách phên nứa, hoặc đóng giường, đóng tủ. Thằng Đỏ lại có tay nuôi heo, nuôi gà. Vợ nó chạy chợ hằng ngày nên cũng có của ăn của để.

Thời kỳ này, đang xóa dần bao cấp. Hàng hóa vẫn được phân phối theo chế độ tem phiếu, nhưng ngoài thị trường tự do cũng đã có nhiều loại nhu yếu phẩm, đồ gia dụng, v.v… Nghe nói, ngoài chợ trời còn có đủ mọi thứ, từ đồng hồ, radio, cassette,… toàn hàng ngoại nhập.

Thằng Đỏ nghe mẹ kể lại, mấy năm trước, gần như không có chợ. Thịt, cá, mắm, muối,… đều phải mua bằng sổ và tem phiếu theo định mức ít ỏi. Một người dân trung bình được mua tiêu chuẩn 1,5 lạng thịt/tháng, cán bộ nhà nước được tiêu chuẩn cao hơn, từ 3-5 lạng/tháng tùy cấp bậc. Thịt bò, hải sản là hàng quý hiếm. Ở nông thôn dễ thở hơn, nhờ các gia đình đều tự trồng trọt, nuôi heo, nuôi gà, nuôi thỏ để cải thiện bữa ăn.

…
Năm ấy, rộ lên làn sóng trầm hương rừng Nam Nung. Thoạt đầu chỉ có một vài bầu sô (nhóm người đi tìm trầm) chuyên nghiệp từ Dục Mỹ đến. Sau đó thấy dễ kiếm tiền, thanh niên địa phương cũng kết thành nhiều bầu sô mới. Những thông tin trúng đậm bay xa, hấp dẫn cả những vùng lân cận như Nam Đà, Cư Jút, Hòa Phú,…

Tàu kê (người thu mua trầm), tàu chỉ (người môi giới mua bán trầm) xuất hiện nhan nhản tạo nên không khí mua bán trầm sôi động, công khai. Kiểm Lâm, Công An, Dân Quân cũng hoạt động tích cực ngày đêm để kiểm tra lâm sản; mà trầm hương là chính. Từ trạm cửa rừng Nam Nung đến thị xã Buôn Ma Thuột có đến 12 trạm kiểm soát!!!

Vợ thằng Đỏ bán nước giải khát ngay Ngã ba Nam Đà, địa điểm rất thuận tiện cho các tàu kê, tàu chỉ, dân điệu (người đi tìm trầm) hẹn hò, giao dịch. Nhờ đó, thằng Đỏ “học” được nhiều điều mới lạ: biết cách phân loại trầm, giá cả từng loại; biết kỹ thuật nâng cao chất lượng trầm: “làm mặt”, cho trầm “ăn”, cho trầm “uống”, v.v…; biết thông tin về các bầu sô, bầu nào trở (đi về), bầu nào xịnh (đi lạc), bầu nào gặp Ông Lớn (cọp), bầu nào có người trẩu (chết), v.v…

Thấy nghề tàu kê dễ làm giàu mà lại được dân điệu nể nang trọng vọng nên thằng Đỏ nhắm mắt đánh liều một phen. Trong nhà dành dụm được mấy chỉ vàng, bung ra mua được “sô bắp chuối” (loại II), sau khi “làm mặt”, cho “ăn”, biến thành “zách lầu” (loại I), sang tay lời 3 chỉ vàng. Thật là một nghề béo bở! Một vốn, bốn lời.

Hôm sau, có một “sô hột mít” khá hời, trị giá 12 chỉ vàng. Không mua thì tiếc mà mua thì không đủ tiền. Thằng Đỏ nhắm mắt đánh liều: đi vay.

Mua xong sô hàng thì bị bắt. Mất trắng! May mà không bị tù. Tự an ủi: “còn người còn của”! Thế là “đi cày trả nợ”.

Thằng Đỏ ngẫm nghĩ sự đời, có ai là không mắc nợ!?

Em nợ duyên anh tự kiếp nào
Như bờ lau nợ nước ven ao,
Mực nghiên nợ bút thơ vay chữ,
Trăng khuyết trời khuya nợ ánh sao.

Áo nợ đường kim nét chỉ thêu,
Núi non vay mượn cỏ xanh rêu,
Phố đêm nợ ánh đèn hiu hắt,
Khói bếp xanh lam nợ mái lều.

Ta hẳn nợ nhau mối ân tình,
Như ngày mới nợ ánh bình minh,
Như hoàng hôn nợ đêm tăm tối,
Và phận làm người nợ tử sinh.

Sau khi thất bại chuyện mua bán trầm hương, thằng Đỏ như con bạc khát nước, lao đầu vào những thương vụ lớn hơn. Để tạo thanh thế, nó xây dựng nhà cửa, mua sắm xe cộ, thành lập công ty,… Nhìn cơ ngơi sang trọng, bề thế, mọi người trọng vọng nể vì. Đó là bề ngoài, còn bên trong thì số nợ ngày càng to, chủ nợ ngày càng nhiều…

Rồi đến một ngày, vợ thằng Đỏ chạy theo tình mới. Mấy đứa con bỏ học đi hoang, vướng vòng lao lý. Trước mắt thằng Đỏ, tất cả đều sụp đổ.

(còn tiếp)

Vũ Đình Bình