“Con ơi, hãy hoàn thành việc của con cách khiêm tốn, thì con sẽ được mến yêu hơn người hào phóng. Càng làm lớn, con càng phải tự hạ, như thế con sẽ được đẹp lòng Đức Chúa” (Hc 3,17-18).
Khiêm nhường – cánh cửa dẫn đến tình yêu
Tác giả sách Huấn Ca mở đầu bằng một lời khuyên thật nhẹ nhàng nhưng rất sâu sắc: đừng tìm sự nổi bật hay phô trương trong công việc, nhưng hãy làm với một tâm hồn khiêm tốn. Người ta thường mến kẻ khiêm nhường hơn là kẻ ồn ào khoe khoang, bởi vì lòng khiêm nhường tạo ra sự dễ gần, gợi lên niềm tin tưởng và cảm mến nơi tha nhân.
Trong thực tế đời sống, ta dễ nhận thấy: một người lãnh đạo biết lắng nghe, một người thầy sống giản dị, một người bạn không khoe khoang – đều để lại ấn tượng bền vững hơn bất cứ sự thành công nào.
Huấn Ca nhắc: “Càng làm lớn, con càng phải tự hạ”. Trong xã hội, địa vị càng cao thì cám dỗ kiêu ngạo càng lớn: người ta dễ nghĩ mình hơn người khác, có quyền quyết định, có khả năng làm mọi sự. Nhưng Kinh Thánh mời gọi: địa vị càng cao thì càng phải ý thức rằng quyền lực ấy chỉ được trao để phục vụ, không phải để thống trị.
Hình ảnh Chúa Giêsu trong Tin Mừng là minh chứng tuyệt đẹp: Ngài là Thầy, là Chúa, nhưng lại rửa chân cho môn đệ.
Sách Huấn Ca cảnh báo: “Những kẻ kiêu ngạo khi gặp cảnh khốn khổ thì vô phương cứu chữa”. Người kiêu ngạo thường cho rằng mình đủ đầy, không cần đến ai, không cần đến Thiên Chúa. Nhưng khi biến cố xảy đến, họ bơ vơ, mất hết chỗ dựa, vì chính họ đã khép lòng trước sự trợ giúp. Điều nguy hiểm là kiêu ngạo không chỉ là tật xấu bên ngoài, mà còn là căn bệnh nội tâm: nó khiến ta không nhìn nhận sự thật về mình, không chấp nhận giới hạn và cuối cùng tự đánh mất con đường trở về với Thiên Chúa. “Chúa lật đỏ kẻ kiêu căng, nâng cao kẻ khiêm nhường” (Lc 1, 52).
Sách Huấn Ca kết luận: “Quyền năng Đức Chúa thì lớn lao, Người được tôn vinh nơi các kẻ khiêm nhường”. Người khiêm nhường không phải là kẻ tự hạ giá trị bản thân, nhưng là người biết mình cần đến Chúa và cần đến tha nhân. Chính trong sự mở lòng ấy, Thiên Chúa mới có chỗ để hành động. Chính sự khiêm nhường giúp ta trở thành dụng cụ trong tay Chúa, và nơi đó quyền năng Ngài được tỏ lộ.
Trong một xã hội đề cao cái tôi, thành tích và địa vị, lời sách Huấn Ca là một thách đố nhưng cũng là một ánh sáng soi đường.
Khiêm nhường trong gia đình: biết lắng nghe, biết xin lỗi, biết nhường nhịn.
Khiêm nhường trong công việc: làm hết sức mình nhưng không cần khoe khoang, sẵn sàng học hỏi từ người khác.
Khiêm nhường trong đời sống đức tin: ý thức rằng mọi ơn lành ta có đều đến từ Thiên Chúa, và không có Ngài, ta chẳng làm được gì.
Khiêm nhường giúp con người biết tự trọng, không kiêu căng, không vơ về cho mình những thành quả mà gạt bỏ đi những cố gắng của người khác. Khiêm nhường dạy bài học quan trọng khi làm việc chung: “Chúng ta là một”. Chính Chúa cũng chỉ dạy điều này khi nói về Ba Ngôi Thiên Chúa.
Lạy Chúa,
Chúa đã dạy con qua lời sách Huấn Ca
và qua chính gương sống của Đức Giêsu – Đấng hiền lành và khiêm nhường trong lòng.
Xin dạy con biết sống khiêm nhường trong từng việc nhỏ,
biết tự hạ khi được trao trách nhiệm lớn,
biết cậy dựa vào Chúa khi con tưởng mình đủ đầy,
để trong sự yếu hèn của con,
quyền năng Chúa được tỏ hiện.
Amen.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan