CÃI LẤY PHẢI

CÃI LẤY PHẢI

Nước Tề có kẻ thờ vua, thân được vinh hiển, nhà được sung sướng. Khi vua có hoạn nạn, anh ta không chịu liều chết để cứu giúp vua.

Một hôm, anh ta gặp cố nhân ở đường. Người cố nhân lấy làm ngạc nhiên hỏi:

- Tôi cứ tưởng bác chết rồi, mà ra bác vẫn còn sống kia đấy ư?

- Anh ta thưa: Phải, tôi còn sống đây. Phàm đi làm tôi tớ người ta là chỉ cốt có lợi, mà chết theo người ta thì có lợi gì, cho nên tôi chẳng chết.

- Bác ăn ở như thế thì còn mặt mũi nào mà trông thấy người ta dưới chín suối nữa!

- À thế cứ như ông nói thì ra ông cho khi chết, mắt đã nhắm rồi, mà vẫn còn trông thấy người ta được ư?

Ôi! Những người đời chịu ơn vua, mà chẳng tuẫn nạn vua đều là kẻ đại bất nghĩa. Thế mà khi có ai nói đến, lại còn biện bác cãi nhẽ tự cho mình là phải.

Thói thường ở một nước loạn, ý nghĩ với câu nói thường hay trái nhau.

LÃ THỊ XUÂN THU

GIẢI NGHĨA

- Vinh hiển: vẻ vang rực rỡ.

- Cố nhân: người bạn cũ, quen biết đã lâu.

- Ngạc nhiên: hãi hùng ngơ ngẩn

- Tuẫn nạn: đem mình liều chết với một người hay một việc.

- Đại bất nghĩa: kẻ ăn ở hay làm điều trái cả công lý, phụ cả lương tâm.

NHỜI BÀN

Bài này tác giả nói riêng về vua đã kết luận rõ ràng ở dưới rồi. Nhưng ta còn có thể nhân đó bàn rộng ra mà nói được rằng: cái trò ở đời người chỉ vụ lợi, thì không còn biết nghĩa là gì nữa. Hoặc khi có ai giảng giải cho, thì lại tìm câu khéo nói, viện lý sự cùn để tế toái đi cho xong vẫn tự cho mình là phải, là có nhẽ.

Cổ Học Tinh Hoa - Nguyễn Văn Ngọc và Trần Lê Nhân biên soạn
theo bản in của Vĩnh Hưng Long Thư Quán xuất bản năm 1928

NHỜI BÌNH

Cãi lấy phải, Cãi lấy được, Cãi cố, cũng giống Cãi chày, cãi cối. Bởi Luận lý ở đời có nhiều nhẽ.

Cách đây không lâu, ở nước ta xảy ra chuyện “Trạm thu giá” thay cho “Trạm thu phí” khiến dư luận “dậy sóng”! Bộ GTVT phân bua: “chuyển đổi thu phí thành thu giá không khác gì về bản chất, mà sẽ linh động hơn”.

Có đại biểu Quốc hội còn khẳng định, chuyển từ thu phí thành thu giá là vấn đề đã được “luật hóa”, ý muốn nói thu giá đã được pháp luật quy định nên đương nhiên khỏi bàn cãi!? Thế nhưng có nhiều bộ Luật vừa ban hành đã thấy sai, không thực hiện được, lại phải cấp tốc sửa đổi, bổ sung.

Cũng vậy, chuyện thu giá khiến dân tình cãi nhau kịch liệt, bất phân thắng bại. Anh nào cũng cố cãi, cho mình là đúng: Cãi lấy phải, Cãi lấy được, Cãi cố, Cãi chày cãi cối. Một hôm, mạng xã hội lan truyền hình ảnh anh tài xế mang cả rổ giá đỗ đến nộp cho trạm BOT!

Thế là “Trạm thu giá” lại đổi thành “Trạm thu phí” như cũ.

Ngoài cái chuyện Thu giá, Thu phí, còn bao nhiêu chuyện khác tương tự như thế vẫn xảy ra hằng ngày, không biết đến bao giờ mới có… sửa đổi, bổ sung! Luận lý ở đời có nhiều nhẽ lắm thay!!!

(xin gửi thêm Nhời Bình qua email: binhbalme@gmail.com)