Có những điều trong cuộc sống, chúng ta có thể nhờ người khác làm thay; nhưng cũng có những điều không ai có thể thay thế cho mình. Người khác có thể chỉ đường, nhưng không thể bước đi thay ta. Người khác có thể cầu nguyện cho ta, nhưng không thể sống đức tin thay ta. Người khác có thể trao cho ta những lời khuyên khôn ngoan, nhưng không thể quyết định thay ta phải sống thế nào trước mặt Thiên Chúa.
Dụ ngôn mười trinh nữ cho thấy sự khác biệt giữa những người cùng cầm đèn đi đón chàng rể. Cả mười đều có đèn, đều ra đi, đều chờ đợi và đều thiếp ngủ khi chàng rể đến chậm. Bề ngoài, họ chẳng khác nhau bao nhiêu. Thế nhưng, sự khác biệt nằm ở điều mắt thường không nhìn thấy: năm cô khôn ngoan có mang theo dầu dự trữ, còn năm cô khờ dại thì không.
Điều làm nên sự khôn ngoan không chỉ là biết mình đang chờ đợi ai, mà còn là biết chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ ấy.
Ngọn đèn có thể tượng trưng cho đức tin mà chúng ta tuyên xưng, cho danh nghĩa Kitô hữu mà chúng ta mang, cho những việc đạo đức được người khác nhìn thấy. Nhưng ngọn đèn không thể cháy nếu thiếu dầu. Cũng vậy, đức tin không thể chỉ dừng lại ở những lời kinh trên môi miệng, những lần tham dự phụng vụ hay một danh xưng tôn giáo. Đức tin cần được nuôi dưỡng bằng đời sống cầu nguyện, lòng yêu mến Lời Chúa, sự hoán cải nội tâm và nhất là đức ái được thực hành trong đời thường.
Dầu không được tích trữ trong một ngày. Dầu được chắt chiu từ những chọn lựa âm thầm: một lần nhẫn nại thay vì nóng giận, một lời tha thứ thay vì oán trách, một nghĩa cử sẻ chia thay vì dửng dưng, một lần trung thành với điều thiện dù không ai nhìn thấy. Chính những điều nhỏ bé ấy làm nên chiều sâu của đời sống thiêng liêng.
Đến giờ quyết định, năm cô khờ dại xin dầu của các cô khôn ngoan. Nhưng dầu không thể chia sẻ vào lúc ấy. Điều này không có nghĩa là đức ái Kitô giáo khép kín hay người khôn ngoan được phép từ chối giúp đỡ người khác. Trái lại, đó là lời nhắc nhở rằng không ai có thể sống thay phần trách nhiệm thiêng liêng của người khác. Đức tin của cha mẹ không tự động trở thành đức tin của con cái; lòng đạo đức của cộng đoàn không thể thay thế sự hoán cải của từng người; những việc lành của người khác không thể bù đắp mãi cho sự thờ ơ của chính mình.
Khi chàng rể đến, cánh cửa đóng lại. Lời ấy nghe thật nghiêm khắc. Nhưng chính sự nghiêm khắc ấy giúp chúng ta nhận ra tính cấp thiết của hiện tại. Chúng ta thường nghĩ mình còn nhiều thời gian: ngày mai sẽ cầu nguyện sốt sắng hơn, ngày mai sẽ làm hòa, ngày mai sẽ quan tâm đến người thân, ngày mai sẽ sống tốt hơn. Nhưng thời gian không phải là tài sản vô tận. Có những cơ hội yêu thương chỉ đến một lần; có những người thân không thể chờ chúng ta mãi; có những cuộc gặp gỡ không thể hẹn lại.
Bởi tỉnh thức không có nghĩa là thức suốt đêm trong lo âu. Tỉnh thức là sống trọn vẹn bổn phận hôm nay, yêu thương khi còn có thể yêu thương, tha thứ khi còn có thể tha thứ và trung thành với Chúa ngay trong những điều bình thường nhất.
Đến cuối cùng, điều chúng ta mang theo không phải là những gì mình từng tuyên bố, nhưng là cuộc đời đã được biến đổi thế nào nhờ tình yêu Thiên Chúa. Xin đừng đợi đến khi tiếng gọi vang lên mới đi tìm dầu cho ngọn đèn. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, bằng một đời sống biết yêu thương, để khi Chúa đến, chúng ta không chỉ có đèn trong tay, mà còn có ánh sáng trong tâm hồn.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan
