Hạnh phúc thật (Mt 5, 1-12a)

HẠNH PHÚC THẬT
Chúa nhật 4 Thường Niên Năm A: Mt 5, 1-12a

Suy niệm

Hạnh phúc là khát vọng sâu xa nhất, nhưng cũng là điều khó nắm bắt nhất. Trong một thế giới quen đo lường giá trị bằng hiệu suất, thành tựu và mức độ được công nhận, hạnh phúc thường bị đồng hóa với cảm xúc dễ chịu hoặc với việc đạt được điều mình mong muốn. Nhưng cảm xúc thì mong manh, còn sự thỏa mãn ý chí vẫn xoay quanh cái tôi. Vì thế, con người có thể đạt được rất nhiều mà vẫn thấy trống rỗng.

Bài Tin Mừng hôm nay không định nghĩa về hạnh phúc, nhưng mở ra một con đường sống hạnh phúc. Trong bài giảng trên núi, Đức Giêsu công bố một nghịch lý căn bản: hạnh phúc thật không đến từ việc loại trừ thiếu thốn hay đau khổ, mà từ một sự biến đổi nội tâm.

1. Bài giảng trên núi – hiến chương của một não trạng mới

“Thấy đám đông, Đức Giêsu lên núi… Người mở miệng giảng dạy họ rằng…” (cc.1–2). Núi trong Kinh Thánh là nơi mặc khải, nơi Thiên Chúa bày tỏ ý định của Người. Như xưa Môsê nhận Lề Luật trên núi Sinai, nay Đức Giêsu công bố một “hiến chương” mới cho con người.

Ngài không khởi đầu bằng những mệnh lệnh phải làm gì, nhưng bằng những lời chúc phúc. Tám mối phúc không phải là những yêu sách luân lý, mà là sự công bố một thực tại đang hiện diện cho những ai bước vào lối sống của Nước Trời.

2. “Phúc” là gì? Chiều sâu của từ makarios

Từ “phúc” trong bản văn Hy Lạp là makarios, không phải là cảm giác toại nguyện nhất thời, cũng không phải là niềm vui lệ thuộc vào hoàn cảnh thuận lợi. Makarios diễn tả một trạng thái viên mãn nội tâm, một niềm vui bén rễ sâu trong con người, không bị lung lay bởi những biến động ngoại tại. Vì thế, Đức Giêsu có thể nói: “Phúc thay ai sầu khổ” (c.4), một mệnh đề nghe như nghịch lý, nhưng đó lại là chiều sâu của một tâm thế vững vàng, dù gặp phải những gian nan trong cuộc sống.

3. Hạnh phúc đích thực của Tin Mừng

Hạnh phúc thường tình của con người gắn liền với những điều kiện bên ngoài: thành công, tài sản, vị thế xã hội, hay sự công nhận của người khác. Nhưng khi các điều kiện ấy đổi thay, hạnh phúc cũng tan biến. Ngược lại, Đức Giêsu khẳng định: “Niềm vui của anh em, không ai lấy mất được” (c.22). Hạnh phúc Người ban không phát xuất từ việc chiếm hữu, nhưng từ mối tương quan sống động với Thiên Chúa.

4. Tám mối phúc – tám thái độ của con người tự do

“Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó” (c.3): là người không cậy dựa vào của cải hay quyền thế, nhưng đặt nền tảng đời mình nơi Thiên Chúa.

“Phúc thay ai hiền lành” (c.4). Hiền lành không phải là yếu đuối, nhưng là sức mạnh đã được điều phục. Đó là người đã làm chủ bản năng và phản xạ, nên không để cơn nóng giận chi phối hành động.

“Phúc thay ai sầu khổ” (c.5). Đó là người dám đón nhận những đắng cay của đời sống mà không khép lòng lại. Chính nơi nỗi đau được sống trong niềm tin, con người mở ra cho sự an ủi của Thiên Chúa.

“Phúc thay ai khát khao nên người công chính” (c.6). Đây là sự thao thức thiêng liêng của người không bằng lòng với sự tầm thường, nhưng luôn ước mong đời mình được biến đổi và nên giống Chúa hơn.

“Phúc thay ai xót thương người” (c.7). Lòng thương xót không dừng lại ở cảm xúc, nhưng trở thành chọn lựa sống: dám chia sẻ, dám cúi xuống, dám mang lấy gánh nặng của người khác.

“Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch” (c.8). Trong sạch trước hết là sự nhất quán nội tâm. Người ấy sống ngay thẳng, không hai lòng, và hành động với ý hướng trong sáng.

“Phúc thay ai xây dựng hòa bình” (c.9). Xây dựng hòa bình không chỉ là tránh xung đột, nhưng là tạo nên những mối tương quan lành mạnh, nơi sự sống của người khác được tôn trọng và lớn lên.

“Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính” (c.10). Đây là mối phúc của sự trung thành. Người ấy chấp nhận thiệt thòi để không phản bội chân lý và căn tính Kitô hữu của mình.

5. Ngọc trong đá, sen trong bùn – linh đạo của thực tại

Tám mối phúc cho thấy một quy luật thiêng liêng: hạnh phúc không nằm ngoài đời sống, nhưng được kết tinh ngay trong đó. Ngọc không có ngoài đá, sen không mọc ngoài bùn. Cũng vậy, hạnh phúc Kitô giáo không phát sinh từ việc loại trừ những giới hạn của phận người, nhưng từ cách ta sống những giới hạn ấy bằng tình yêu. Không phải tránh được bùn mới là hạnh phúc, nhưng là để bùn không làm vẩn đục trái tim.

Vì thế, Tám mối phúc không phải là một bảng tiêu chuẩn để so đo, nhưng là lời mời gọi đào luyện trái tim. Ai khép lòng mình lại để giữ hạnh phúc riêng, cuối cùng sẽ đánh mất; ai mở lòng để hiến trao, người ấy đã bước vào hạnh phúc thật.

Hạnh phúc Tin Mừng không phô trương, nhưng sâu lắng và bền bỉ. Đó là hạnh phúc của người đã tìm được điểm tựa vững chắc nhất cho đời mình: sống trong Thiên Chúa, và vì Thiên Chúa, cho mọi người.

Cầu nguyện   

Lạy Chúa!
Con vẫn luôn đi tìm hạnh phúc,
bằng cách sở hữu cho thật nhiều,
có được những điều mà con muốn,
thỏa mãn những cái mà con ham,
nhưng rồi đâu phải như con tưởng.

Hạnh phúc không phải những gì con có,
như sức khỏe tiền tài hay danh lợi,
mà có thể những gì con không có,
và cũng chẳng bao giờ cần phải có.

Hạnh phúc đích thực nằm ở trong tâm,
rất sâu xa và bền vững thâm trầm,
nhưng bị ngăn chặn qua nhiều tầng lớp,
của ham muốn tham lam và ích kỷ... 

Nghe Lời Chúa cho con niềm xác tín:
hạnh phúc là tâm thái biết cho đi,
chứ không phải những gì con chiếm đoạt,
là buông ra không khư khư nắm giữ.

Xin cho con trở về với lòng mình,
để khơi nguồn hạnh phúc tự thâm tâm,
trong cách sống giản dị không cầu kỳ,
không than trách không so bì ai khác.

Hạnh phúc khi con sống luôn bên Chúa,
không buồn thương hay lo sợ điều gì,
chẳng mong cầu hay mê mẩn điều chi,
chỉ biết luôn thực thi theo Thánh ý.

Xin cho con giữ tâm hồn trong sạch,
để hạnh phúc luôn tươi mới trong lành,
để cuối cùng không ai ngoài chính Chúa,
là suối nguồn hạnh phúc của đời con. Amen.