Thánh lễ bế mạc chuyến tông du Camerun

Đức Thánh Cha đã rời Tòa Sứ thần lúc 8 giờ sáng, di chuyển đến địa điểm cử hành và chào thăm các tín hữu trên xe papamobile. Thánh lễ được cử hành bằng tiếng Pháp, trong khi các bài đọc và lời nguyện được trình bày bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, phản ánh sự phong phú văn hóa của Camerun.

Các bài đọc phụng vụ được chọn theo Thứ Bảy tuần II Phục Sinh.

Bài giảng của Đức Thánh Cha

Anh chị em thân mến, bình an cho anh chị em! Đó là bình an của Đức Kitô, Đấng hiện diện để soi sáng hành trình của chúng ta và làm lắng dịu những cơn bão của cuộc đời.

Chúng ta cử hành Thánh lễ này để kết thúc chuyến viếng thăm của tôi tại Camerun, và tôi hết sức biết ơn vì sự đón tiếp nồng hậu của anh chị em cũng như những giây phút tràn đầy niềm vui và đức tin mà chúng ta đã cùng nhau chia sẻ.

Như chúng ta đã nghe trong Tin Mừng, đức tin không miễn trừ chúng ta khỏi những xáo trộn và thử thách. Đôi khi, dường như nỗi sợ hãi chiếm ưu thế. Tuy nhiên, chúng ta biết rằng ngay trong những lúc ấy, Chúa Giêsu không bỏ rơi chúng ta, cũng như Người đã không bỏ rơi các môn đệ trên biển hồ Galilê.

Ba trong bốn thánh sử thuật lại biến cố được công bố hôm nay, mỗi người theo cách riêng, với sứ điệp phù hợp cho cộng đoàn của mình. Thánh Máccô (x. 6,45-52) kể rằng Chúa đến với các môn đệ khi họ đang vất vả chèo chống trước gió mạnh, và gió liền yên khi Người lên thuyền với họ. Thánh Matthêu (x. 14,22-33) thêm một chi tiết: Phêrô muốn đến với Chúa bằng cách đi trên mặt nước. Nhưng khi vừa bước ra khỏi thuyền, ông để cho nỗi sợ lấn át và bắt đầu chìm xuống. Đức Kitô nắm lấy tay ông, cứu ông và khiển trách ông vì sự kém lòng tin.

Trong trình thuật của thánh Gioan, được công bố hôm nay (x. 6,16-21), Đấng Cứu Độ tiến đến gần các môn đệ, đi trên mặt nước và nói: “Chính Thầy đây, đừng sợ!” (c. 20). Thánh sử nhấn mạnh rằng “trời đã tối” (c. 17). Theo truyền thống Do Thái, “nước” với độ sâu và sự huyền bí của nó thường gợi nhớ đến âm phủ, sự hỗn loạn, nguy hiểm và cái chết. Cùng với bóng tối, nó gợi lên những quyền lực của sự dữ mà con người, bằng sức riêng, không thể chế ngự. Tuy nhiên, đồng thời, khi nhớ lại các phép lạ trong cuộc Xuất Hành, nước cũng được hiểu như nơi vượt qua, một con đường mà qua đó Thiên Chúa quyền năng giải thoát dân Người khỏi cảnh nô lệ.

Trải qua dòng lịch sử, Giáo hội đã phải vượt qua nhiều cơn bão và “gió mạnh”. Chúng ta cũng có thể nhận ra nơi mình những cảm xúc sợ hãi và nghi ngờ của các môn đệ khi vượt qua biển hồ Tibêria. Đó là kinh nghiệm của chúng ta trong những lúc tưởng chừng như đang chìm xuống, bị những thế lực nghịch cảnh áp đảo, khi mọi sự trở nên u tối và chúng ta cảm thấy cô đơn, yếu đuối. Nhưng không phải vậy. Chúa Giêsu luôn ở với chúng ta, mạnh mẽ hơn mọi quyền lực của sự dữ. Trong mọi cơn bão, Người đến với chúng ta và lặp lại: “Thầy ở đây với con: đừng sợ.” Chính vì thế, chúng ta có thể đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, không để mình bị ngăn cản bởi bất cứ cơn giông tố nào. Trái lại, chúng ta luôn tiến bước với lòng can đảm và tín thác. Và nhờ Người, như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói, có biết bao “những người nam nữ… làm rạng danh dân tộc, làm rạng danh Giáo hội… kiên cường tiến bước trong cuộc sống, trong gia đình, trong công việc và trong đức tin của họ” (Bài giáo lý, 14.5.2014, số 2).

Chúa Giêsu đến gần chúng ta. Người không lập tức làm yên cơn bão, nhưng đến với chúng ta ngay giữa hiểm nguy, và mời gọi chúng ta, trong niềm vui cũng như nỗi buồn, ở lại với Người, như các môn đệ, trên cùng một con thuyền. Người mời gọi chúng ta đừng xa lánh những ai đang đau khổ, nhưng hãy đến gần, ôm lấy họ. Không ai bị bỏ lại một mình để đối diện với những nghịch cảnh của cuộc đời. Vì thế, mọi cộng đoàn có trách nhiệm xây dựng và duy trì những cơ cấu liên đới và tương trợ, trong đó, khi đối diện với các khủng hoảng – dù là xã hội, chính trị, y tế hay kinh tế – mỗi người đều có thể trao ban và đón nhận sự trợ giúp tùy theo khả năng và nhu cầu của mình. Lời của Chúa Giêsu “chính Thầy đây” nhắc nhở chúng ta rằng trong một xã hội được xây dựng trên sự tôn trọng phẩm giá con người, thì đóng góp của mỗi người đều được trân trọng như điều quan trọng và độc nhất, bất kể địa vị hay vị trí của họ trong con mắt thế gian.

Lời mời gọi “đừng sợ” còn mang một ý nghĩa rộng hơn, kể cả ở bình diện xã hội và chính trị, như một lời khích lệ để cùng nhau đối diện với các vấn đề và thách đố – đặc biệt là những vấn đề liên quan đến nghèo đói và công lý – với tinh thần trách nhiệm công dân và xã hội. Đức tin không tách biệt đời sống thiêng liêng khỏi đời sống xã hội. Trái lại, đức tin ban cho các Kitô hữu sức mạnh để dấn thân vào thế giới, đáp lại nhu cầu của người khác, nhất là những người yếu thế nhất. Những nỗ lực riêng lẻ của từng cá nhân không đủ để cứu một cộng đoàn: điều cần thiết là một sự dấn thân chung, kết hợp các chiều kích thiêng liêng và luân lý của Tin Mừng vào trung tâm các cơ chế và cơ cấu địa phương, để chúng trở thành khí cụ phục vụ công ích, chứ không phải là nơi của xung đột, tư lợi hay những tranh chấp vô ích.

Bài đọc thứ nhất hôm nay (x. Cv 6,1-7) nói với chúng ta về điều này. Trong đoạn này, chúng ta thấy Giáo hội đối diện với cuộc khủng hoảng đầu tiên liên quan đến sự phát triển. Số lượng các môn đệ gia tăng nhanh chóng (c. 1) đặt ra những thách đố mới cho cộng đoàn trong việc thực thi bác ái, điều mà các Tông đồ không còn có thể đảm nhận một mình. Có những người bị bỏ sót trong việc phân phát lương thực, và vì thế nảy sinh những lời phàn nàn, đe dọa sự hiệp nhất. Việc phục vụ hằng ngày cho người nghèo là một thực hành thiết yếu trong Giáo hội sơ khai, nhằm nâng đỡ những người yếu thế nhất, đặc biệt là các bà góa và trẻ mồ côi. Tuy nhiên, cần phải dung hòa việc phục vụ này với những nhu cầu cấp thiết khác là rao giảng và giảng dạy. Giải pháp không hề đơn giản. Vì thế, các Tông đồ đã quy tụ lại, chia sẻ những bận tâm của mình và cùng nhau phân định trong ánh sáng giáo huấn của Chúa Giêsu. Họ hiệp nhất trong cầu nguyện để vượt qua những trở ngại và hiểu lầm tưởng chừng không thể vượt qua. Như vậy, họ đã khai sinh một điều mới mẻ, tuyển chọn những người “có tiếng tốt, đầy Thánh Thần và khôn ngoan” (c. 3) và đặt tay trao phó cho họ sứ vụ phục vụ mang chiều kích thiêng liêng. Khi lắng nghe tiếng nói của Chúa Thánh Thần và quan tâm đến tiếng kêu của những người đau khổ, họ không những tránh được sự chia rẽ trong cộng đoàn, mà còn trang bị cho cộng đoàn những phương tiện mới phù hợp với sự phát triển, biến một thời điểm khủng hoảng thành cơ hội phong phú và tăng trưởng cho tất cả.

Đôi khi, đời sống gia đình và xã hội đòi hỏi lòng can đảm để thay đổi cách suy nghĩ và cơ cấu, hầu phẩm giá con người luôn được đặt ở vị trí trung tâm và để vượt qua sự bất bình đẳng và việc người nghèo bị gạt ra bên lề. Thật vậy, Thiên Chúa, Đấng đã làm người, đã đồng hóa mình với những người bé nhỏ nhất, và điều này làm cho việc ưu tiên chăm sóc người nghèo trở thành một phần thiết yếu của căn tính Kitô hữu (x. Tông huấn Evangelii Gaudium, 198; Tông huấn Dilexi Te, 16-17).

Anh chị em thân mến, hôm nay chúng ta nói lời tạm biệt nhau. Mỗi người trở về với công việc của mình và con thuyền là Giáo hội tiếp tục hành trình hướng tới mục tiêu cuối cùng, nhờ ân sủng của Thiên Chúa và sự dấn thân của mỗi người. Chúng ta hãy giữ mãi trong lòng ký ức về những khoảnh khắc tốt đẹp mà chúng ta đã cùng nhau trải qua. Ngay cả giữa những khó khăn, chúng ta tiếp tục dành chỗ cho Chúa Giêsu, để Người mỗi ngày soi sáng và đổi mới chúng ta bằng sự hiện diện của Người. Giáo hội tại Camerun đang sống động, trẻ trung, tràn đầy ân sủng và nhiệt huyết, phong phú trong sự đa dạng và rực rỡ trong sự hài hòa. Nhờ sự trợ giúp của Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ chúng ta, ước gì sự hiện diện đầy niềm vui của anh chị em tiếp tục nở hoa. Và ước gì những cơn gió mạnh, vốn không bao giờ thiếu trong cuộc đời, trở thành cơ hội để chúng ta trưởng thành trong niềm vui phục vụ Thiên Chúa và anh chị em mình qua việc chia sẻ, lắng nghe, cầu nguyện và khát vọng cùng nhau lớn lên.

Lời cảm ơn cuối

Sau Thánh lễ, Đức Tổng Giám mục Jean Mbarga của Yaounde đã bày tỏ lời cảm ơn Đức Thánh Cha, nhấn mạnh vai trò của Giáo hội tại châu Phi như một sức mạnh cho hòa giải, hòa bình và công lý, đồng thời khẳng định cam kết của các tín hữu Camerun trong việc xây dựng xã hội dựa trên tình huynh đệ và liên đới.

Trước khi ban phép lành kết thúc, Đức Thánh Cha một lần nữa cảm ơn các mục tử, chính quyền dân sự và toàn thể tín hữu. Ngài đặc biệt mời gọi Dân Thiên Chúa tại Camerun: “Đừng sợ! Hãy luôn gắn bó bền chặt với Chúa Kitô! Nhờ sức mạnh của Thần Khí Người, anh chị em sẽ là muối và ánh sáng cho mảnh đất này!”.

Sau Thánh lễ, Đức Thánh Cha đã đến sân bay quốc tế Yaoundé-Nsimalen, với nghi thức từ biệt, kết thúc chuyến tông du Camerun và lên đường viếng thăm Angola.

Vatican News